Sıkça Sorulan Sorular (Türkçe)
Ortatil nedir?
Ortatil, Müslüman olan tüm Türk dilli halklar için anlaşılması en kolay ortak iletişim dilidir.
Hangi Türk dilleri esas olarak kabul edilir?
Diller 3 lehçe grubuna ayrılır: Oğuz, Karluk ve Kıpçak.
- Oğuz grubu
- Türkçe
- Azerbaycan Türkçesi
- Türkmence
- Kırım Tatarcası
- Karluk grubu
- Özbekçe
- Uygurca
- Kıpçak grubu
- Kazakça
- Kırgızca
- Karakalpakça
- Tatarca
- Başkurtça
- Karaçay-Balkarca
- Kumukça
- Nogayca
Neden çoğunlukla Müslüman nüfusun konuştuğu Türk dilleri seçilmiş?
Müslüman Türk halkları Arap ve Fars dillerinin güçlü etkisi altında kalmıştır ve bu dillerden geçen ödünç kelimelerin oranı %50'yi aşmaktadır. Çuvaşça veya Saha (Yakut) Türkçesi gibi Müslüman olmayan halkların dillerini de dahil etseydik, Ortatil'in anlaşılabilirlik oranı önemli ölçüde düşebilirdi.
Ortatil yapay bir dil mi?
Bu soruya hem "evet" hem de "hayır" diye cevap verilebilir. Çünkü Ortatil'de diğer Türk dillerinde var olmayan hiçbir unsur bulunmamaktadır. Aynı zamanda, mevcut dillerin hiçbiriyle tamamen örtüşmez ve şu anda kimsenin ana dili değildir. Bu yönüyle toplum tarafından kabul edilmiş ortak bir standart olan edebi dile benzetilebilir.
Ortatil nasıl oluşturulur?
Proje beş aşamadan oluşmaktadır:
- Dil gruplarının oluşturulması.
- Alfabenin ve fonemlerin seçilmesi (fonetik, imla).
- Gramer kurallarının seçilmesi (morfoloji, söz dizimi).
- Kelime kadrosunun seçilmesi (semantik).
- Her Türk dilinden birer edebi kitabın tercüme edilmesi.
Neden mevcut Türk dillerinden biri ortak iletişim dili olarak seçilmedi?
Geçmişte ortak bir dil seçimi konusunda çeşitli tartışmalar yaşanmıştır. Örneğin:
- En fazla konuşura sahip olduğu için Türkiye Türkçesini ortak iletişim dili olarak kabul etmek.
- Diğer Türk dilli halklar için anlaşılması en kolay dil olarak görüldüğü için Azerbaycan Türkçesini ortak dil yapmak.
- Hem Oğuz hem de Karluk lehçelerinin unsurlarını barındıran Özbekçenin Harezm ağzını kullanmak.
Maalesef modern çağda bazı Türk halkları kendilerini "Türk" olarak hissetmemektedir. Bu yüzden Farsçadan geçen "Türki" kelimesini kullanıyoruz. "Özbek Türk dili" veya "Kazak Türk dili" gibi adlandırma çabaları başarılı olamadı. Türkiye Türkçesini diğer Türk halklarına gönüllü olarak kabul ettirmek zordur, hatta belki de imkansızdır.
Türk halklarının çoğu Rus İmparatorluğu'nun baskısı altında kalmış ve onlara Rus dili zorla dayatılmıştır. Türkiye Türkçesinin zorla kabul ettirilmeye çalışılması, geçmişteki bu baskılarla ilgili hoş olmayan çağrışımlar yaratabilir.
Bu nedenle en doğru yol; ortak, anlaşılır ve nötr bir iletişim dili yaratmaktır.
Ortatil yeni bir fikir mi?
Hayır, ortak bir dil yaratma fikri daha önce de, özellikle Cedidizm döneminde mevcuttu. Örneğin, İsmail Gaspıralı'nın 1839 yılındaki JALPI projesi. O dönemde bilgi teknolojilerinin gelişmemiş olması, dilin geniş kitlelerce tanınmasına engel olmuştur.
Modern bilgi teknolojileri bu projeyi gerçekleştirmeyi mümkün kılmaktadır, inşallah.